درباره سولفید سدیم
Sodium sulfide
جرم مولی: ۷۸.۰۴ گرم بر مول
نقطه ذوب: ۹۵۰ درجه سانتی گراد
نقطه جوش: حدود ۱۷۴۰ درجه سانتی گراد
چگالی: ۱.۸۶ گرم بر سانتی متر مکعب
سدیم سولفید (Na₂S) یک ترکیب معدنی یونی و یکی از سولفیدهای مهم سدیم است که از دو یون سدیم و یک یون سولفید تشکیل شده است. این ماده در حالت بی‌آب به‌صورت جامد بلوری دیده می‌شود و معمولاً رنگ آن از سفید تا زرد، زرد مایل به قهوه‌ای یا قرمز آجری متغیر است؛ تغییر رنگ عمدتاً به حضور ناخالصی‌ها، پلی‌سولفیدها و محصولات اکسیداسیون مربوط می‌شود. سدیم سولفید ماده‌ای رطوبت‌گیر است و در معرض هوای مرطوب می‌تواند رطوبت و دی‌اکسیدکربن جذب کند و به‌تدریج دچار اکسیداسیون شود؛ در نتیجه ترکیباتی مانند تیوسولفات و سولفات تشکیل می‌شوند. همچنین این ماده در تماس با اسیدها می‌تواند هیدروژن سولفید (H₂S) آزاد کند که ویژگی مهمی در رفتار شیمیایی و ایمنی آن محسوب می‌شود.
از نظر ساختار شیمیایی، Na₂S یک نمک یونی است و در آب رفتار یک باز را نشان می‌دهد. محلول آبی آن به دلیل هیدرولیز یون سولفید ماهیت قلیایی دارد و بخش قابل توجهی از یون سولفید در محیط آبی به گونه‌های هیدروسولفید (HS⁻) و هیدروکسید (OH⁻) تبدیل می‌شود. به همین دلیل، محلول سدیم سولفید معمولاً قلیایی و خورنده است. سدیم سولفید همچنین در برابر اکسیژن هوا پایدار نیست و در شرایط نامناسب نگهداری می‌تواند به‌تدریج اکسید شود. از نظر حلالیت، سدیم سولفید بی‌آب در آب به‌خوبی حل می‌شود و حلالیت آن با افزایش دما افزایش می‌یابد؛ با این حال، باید توجه داشت که حل‌شدن آن صرفاً یک فرآیند فیزیکی ساده نیست، زیرا پس از ورود به آب، هیدرولیز نیز رخ می‌دهد. داده‌های گزارش‌شده برای سدیم سولفید نشان می‌دهند که حلالیت آن در آب در حدود ۸ درصد در صفر درجه سانتی‌گراد، ۱۲ درصد در ۲۰ درجه سانتی‌گراد و ۳۰ درصد در ۵۰ درجه سانتی‌گراد گزارش شده است؛ مقادیر دقیق می‌توانند با توجه به فرم هیدراته، خلوص و روش بیان حلالیت متفاوت باشند. سدیم سولفید در برخی حلال‌های آلی حلالیت بسیار کمتری دارد و حلالیت آن در اتانول نیز محدود است.
از نظر تاریخچه، شناخت و تولید ترکیبات سولفیدی سدیم با توسعه شیمی صنعتی در اواخر قرن هجدهم ارتباط نزدیکی دارد. در فرآیندهای اولیه تولید کربنات سدیم، مشخص شد که احیای سولفات سدیم با زغال می‌تواند ابتدا به تشکیل سولفید سدیم منجر شود. در توسعه فرآیند لبلان (Leblanc process) در دهه ۱۷۸۰، سولفات سدیم حاصل از واکنش کلرید سدیم و اسید سولفوریک با زغال احیا می‌شد و سولفید به‌عنوان یک مرحله مهم در مسیر فرآیند شکل می‌گرفت. بنابراین، اگرچه سدیم سولفید پیش از آن نیز به‌صورت آزمایشگاهی شناخته شده بود، توسعه شیمی صنعتی در اواخر قرن هجدهم نقش مهمی در شناخت و تولید مقیاس‌بالای آن داشت. امروزه سدیم سولفید در کشورهای مختلف تولید می‌شود و چین یکی از مهم‌ترین مراکز تولید صنعتی آن به شمار می‌رود؛ وجود کارخانه‌های متعدد و واحدهای با ظرفیت‌های ده‌ها هزار تن در سال در استان‌هایی مانند سیچوان، چونگ‌کینگ، هِبِی و شاندونگ نشان‌دهنده مقیاس قابل توجه تولید آن در این کشور است.
سدیم سولفید (Na₂S) در لوزی خطر NFPA ۷۰۴ معمولاً دارای درجه سلامت ۳، اشتعال‌پذیری ۱ و ناپایداری ۱ است؛ یعنی ماده از نظر سمیت و خورندگی خطر قابل‌توجهی دارد و باید با احتیاط بالا با آن کار شود. در انسان، تماس می‌تواند موجب سوختگی شدید پوست و آسیب جدی چشم شود و بلع یا تماس پوستی نیز می‌تواند مسمومیت ایجاد کند؛ همچنین تماس آن با اسیدها ممکن است موجب آزاد شدن گاز سمی هیدروژن سولفید (H₂S) شود. برای حیوانات نیز تماس یا بلع می‌تواند سمی و آسیب‌رسان باشد و ورود آن به محیط آبی به‌دلیل سمیت بسیار زیاد برای آبزیان خطرناک است؛ بنابراین از رهاسازی آن در آب و فاضلاب باید جلوگیری شود. در صورت تماس پوستی، لباس آلوده را خارج کرده و محل تماس را فوراً با مقدار زیادی آب شست‌وشو دهید؛ در صورت تماس چشمی، چشم‌ها را حداقل ۱۵ دقیقه با آب فراوان شست‌وشو داده و فوراً به پزشک مراجعه کنید؛ در صورت استنشاق، فرد را به هوای تازه منتقل کنید و در صورت بلع، دهان را شسته و از القای استفراغ خودداری کرده و فوراً کمک پزشکی دریافت کنید.
سدیم سولفید (Na₂S) به دلیل ماهیت سولفیدی، قلیایی و احیاکنندگی خود، یک ماده شیمیایی صنعتی مهم است که در چندین زنجیره تولید مورد استفاده قرار میگیرد. یکی از مهم‌ترین کاربردهای آن در صنعت خمیر و کاغذ و به‌ویژه فرآیند کرافت است؛ در این فرآیند، یون سولفید در محیط قلیایی به شکستن و حذف لیگنین از ساختار چوب کمک می‌کند و در نتیجه جداسازی الیاف سلولزی برای تولید خمیر تسهیل می‌شود. در صنعت چرم، سدیم سولفید یکی از مواد مؤثر در مرحله موگیری (Dehairing) پوست است؛ سولفید با ایجاد شرایط قلیایی و حمله شیمیایی به ساختار کراتینی مو، موجب تضعیف و جداشدن مو از پوست می‌شود و به همین دلیل در فرآیندهای آهک‌دهی و آماده‌سازی پوست پیش از دباغی استفاده می‌شود.
در صنایع نساجی و رنگرزی، سدیم سولفید به‌ویژه در فرآیندهای مرتبط با رنگزاهای گوگردی (Sulfur dyes) اهمیت دارد و به‌عنوان یک عامل احیاکننده برای تبدیل شکل نامحلول رنگزا به گونه‌های محلول‌تر و قابل استفاده در حمام رنگرزی به کار می‌رود. همچنین در برخی فرآیندهای تکمیل و آماده‌سازی نساجی به‌عنوان عامل احیاکننده یا حذف‌کننده گونه‌های اکسیدکننده مورد استفاده قرار گرفته است.
در تصفیه آب و پساب صنعتی نیز سدیم سولفید کاربرد دارد. یکی از مهم‌ترین نقش‌های آن، تبدیل یون‌های فلزی محلول به سولفیدهای فلزی کم‌محلول است؛ به این ترتیب فلزات سنگین می‌توانند به‌صورت رسوب جدا شوند. این ویژگی در تصفیه پساب صنایع فلزی و جریان‌های آبی حاوی فلزات سنگین مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین سدیم سولفید در برخی فرآیندهای تصفیه به‌عنوان عامل مصرف‌کننده اکسیژن و در کنترل برخی ترکیبات موجود در جریان‌های صنعتی به کار رفته است.
سدیم سولفید (Na₂S) ماده‌ای خورنده و سمی است؛ بنابراین هنگام کار باید از تماس پوست و چشم و استنشاق گردوغبار آن جلوگیری شود و استفاده از دستکش مقاوم شیمیایی، عینک ایمنی و در صورت ایجاد گردوغبار، تهویه مناسب ضروری است. همچنین نباید با اسیدها مخلوط شود، زیرا می‌تواند موجب آزاد شدن گاز سمی هیدروژن سولفید (H₂S) شود.
برای ذخیره‌سازی، ماده باید در ظرف کاملاً دربسته، در محیط خشک، خنک و دارای تهویه و دور از رطوبت، اسیدها و مواد اکسیدکننده نگهداری شود؛ تماس با هوا و رطوبت می‌تواند موجب تغییر رنگ و اکسیداسیون آن شود. برای انتقال نیز باید در بسته‌بندی اصلی و مقاوم، کاملاً دربسته و مطابق مقررات حمل مواد خطرناک جابه‌جا شود؛ طبقه‌بندی حمل‌ونقل به شکل ماده بستگی دارد، به‌طوری‌که سدیم سولفید بی‌آب در مقررات حمل‌ونقل تحت UN ۱۳۸۵، کلاس ۴.۲ و سدیم سولفید هیدراته تحت UN ۱۸۴۹، کلاس ۸ طبقه‌بندی می‌شود.
شرکت صنایع شیمیایی نوین آریا، فعالیت رسمی خود را از سال ۱۳۸۶ با تهیه، توزیع و فروش انواع مواد شمیایی در اصفهان آغاز نمود. در ابتدا فروش مواد شیمیایی آزمایشگاهی در اصفهان تحت برندهای مطرح بازار از جمله مرک، سیگما آلدریچ، آلفا ایسر و دایجونگ انجام می گرفت و سپس تهیه و فروش مواد شیمیایی صنعتی در اصفهان با بالاترین کیفیت و نازلترین قیمت به صنایع گوناگون ارایه شد. پس از نیم دهه فعالیت، این شرکت با گسترش فعالیت خود و توزیع انواع مواد شمیایی صنعتی و آزمایشگاهی به سراسر کشور روند رو به رشد خود را ادامه داد. سپس در راستای تسهیل دسترسی و صرفه جویی در وقت کاربران گرامی و در قالب وبسایت فروش مواد شیمیایی ۳۰o۲ اقدام به فروش مواد شیمیایی در اصفهان و سراسر ایران کرده است. با توجه به اینکه سایت فروش مواد شیمیایی ۳۰o۲ در حال به روز رسانی است، در صورت عدم یافتن محصول مورد نظر خود با ما تماس بگیرید.
